Từ những thông tin quý giá được cung cấp...
Người dân thôn Lộc Đông cung cấp thông tin về trường hợp chiến sĩ được cho là hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ và an táng tại khu vực vườn nhà cũ.
Những ngày cuối tháng 6, dưới cái nắng gay gắt của vùng trung du, cán bộ Ban Chỉ huy Quân sự xã Nông Sơn vẫn có mặt tại các khu đồi ở thôn Trung Nam để khảo sát, xác minh nguồn tin về mộ liệt sĩ.
Trên những sườn đồi phủ kín keo, nhiều hố khảo sát được mở theo các vị trí đã khoanh vùng. Có điểm phải đào mở rộng nhiều lần nhưng vẫn chưa tìm thấy dấu tích. Dù vậy, mỗi nguồn tin mới đều được lực lượng chức năng kiểm tra, đối chiếu trước khi tổ chức tìm kiếm thực địa.
Theo Ban Chỉ huy Quân sự xã Nông Sơn, thôn Trung Nam từng là địa bàn diễn ra nhiều trận đánh ác liệt trong thời kỳ kháng chiến. Sau hơn 50 năm, địa hình đã thay đổi đáng kể, nhiều khu vực được trồng rừng hoặc cải tạo đất sản xuất nên việc xác định chính xác vị trí chôn cất ban đầu gặp không ít khó khăn.
Trung tá Lê Anh Việt, Chính trị viên phó Ban Chỉ huy Quân sự xã Nông Sơn cho biết, trở ngại lớn nhất hiện nay là thời gian đã quá lâu, nhiều nhân chứng tuổi cao, trí nhớ giảm sút, trong khi dấu tích chiến tranh hầu như không còn. “Dù chỉ là một chi tiết nhỏ nhất do người dân hay cựu chiến binh cung cấp, chúng tôi đều trân trọng kiểm chứng. Bởi mỗi chuyến khảo sát thực địa đều mở ra một cơ hội, để các anh hùng liệt sĩ còn nằm lại nơi chiến trường xưa sớm được quy tập về nơi an nghỉ trang nghiêm”, Trung tá Việt nói.
Gần đây, xã Nông Sơn tiếp nhận thêm nhiều thông tin mới do người dân cung cấp liên quan đến vị trí chôn cất liệt sĩ. Một số trường hợp còn kèm sơ đồ phác họa hiện trường, giúp lực lượng chức năng có thêm cơ sở đối chiếu, xác minh.
Tại thôn Lộc Đông, một người dân khác cũng cung cấp thông tin về trường hợp chiến sĩ được cho là hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ và an táng tại khu vực vườn nhà cũ. Những nguồn tin này đang được địa phương rà soát, đối chiếu với hồ sơ, tài liệu liên quan trước khi tổ chức khảo sát thực địa.
Nỗ lực tìm lại đồng đội
Lực lượng tham gia tìm kiếm tại thôn Trung Nam
Trong hành trình tìm kiếm liệt sĩ, các cựu chiến binh là những “kho tư liệu sống” vô cùng quý giá. Ở tuổi ngoài 70, cựu chiến binh Nguyễn Phước Cương (thôn Phước Viên) vẫn luôn đau đáu về những đồng đội đã ngã xuống trên mảnh đất này. Mỗi khi địa phương triển khai khảo sát, ông đều sẵn sàng chia sẻ từng ký ức còn lưu giữ. “Nhiều đồng đội của tôi đã nằm lại ở đây. Người còn sống ai cũng mong góp chút ký ức của mình để giúp tìm lại các anh. Chỉ cần thêm một liệt sĩ được xác định danh tính, trở về với quê hương đất mẹ thì đó đã là niềm vui rất lớn”, ông Cương chia sẻ.
Cùng với những ký ức trên thực địa, xã Nông Sơn còn đặt kỳ vọng lớn vào công tác giám định chuyên sâu nhằm giải quyết bài toán cốt lõi: xác định danh tính cho những phần mộ còn thiếu thông tin. Thời gian qua, để cụ thể hóa các mục tiêu của "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", UBND xã Nông Sơn đã chủ động, tích cực vào cuộc, thành lập Tổ công tác lấy mẫu và bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ tại các nghĩa trang trên địa bàn. Trong đó, Ban Chỉ huy Quân sự xã giữ vai trò cơ quan thường trực, phối hợp rà soát hồ sơ, thu thập thông tin và tổ chức lấy mẫu phục vụ giám định ADN.
Đây là nhiệm vụ hết sức cấp bách khi hiện tại, các nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn xã vẫn còn gần 800 phần mộ chưa có thông tin và gần 300 phần mộ mới chỉ có một phần thông tin. Đằng sau mỗi nấm mộ khuyết danh ấy là sự chờ đợi, mòn mỏi kéo dài suốt hơn nửa thế kỷ của thân nhân liệt sĩ ở nhiều địa phương trong cả nước.
Trước thực trạng đó, Phó Chủ tịch UBND xã Nông Sơn Lê Anh Tuấn cho biết, địa phương đang huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị, đồng thời tiếp tục vận động nhân dân, cựu chiến binh và các nhân chứng lịch sử cung cấp thông tin liên quan. “Có những thông tin tưởng chừng rất nhỏ nhưng lại là căn cứ quan trọng để xác minh, đối chiếu. Chúng tôi mong tiếp tục nhận được sự phối hợp, chung tay của người dân để góp phần trả lại tên tuổi cho các liệt sĩ còn khuyết danh”, ông Tuấn nhấn mạnh.
Những cuộc tìm kiếm tại vùng đất trung du vẫn lặng lẽ diễn ra. Mỗi nguồn tin mới được bổ sung, mỗi mẫu ADN được thu thập và đối chiếu lại mở thêm một hy vọng, một cơ hội xác định danh tính cho những người đã ngã xuống. Hơn nửa thế kỷ sau chiến tranh, hành trình ấy không chỉ đơn thuần là việc tìm kiếm hài cốt, mà còn là nỗ lực chạy đua với thời gian vì sự đoàn tụ, an lòng của biết bao gia đình.