Mang theo bếp than, củi khô vào rừng, nhóm người dân tụ tập nấu nướng bên các khe suối tự nhiên đang trở thành hình ảnh không hiếm gặp vào cuối tuần. Việc sử dụng lửa tùy tiện giữa thời điểm nắng nóng kéo dài khiến nguy cơ cháy rừng luôn hiện hữu, chỉ cần một tàn lửa nhỏ cũng có thể bùng phát thành cháy lớn.
Trạm trưởng Trạm Quản lý bảo vệ rừng số 5 Nguyễn Văn Tường thẳng thắn: “Nguy cơ không nằm ở những đám cháy lớn, mà bắt đầu từ chính những hành vi nhỏ, thiếu kiểm soát. Các điểm tắm suối thường nằm sâu trong rừng, phân tán, nếu không tổ chức kiểm soát ngay từ đầu thì rất khó xử lý khi có sự cố”.
Không dừng ở cảnh báo, Trạm Quản lý bảo vệ rừng số 5 đang vận hành như một trung tâm điều phối phòng cháy, chữa cháy rừng tại khu vực được giao quản lý. Với hơn 17.280 ha rừng, trải rộng trên 68 tiểu khu, nhiều khu vực giáp ranh, việc thiết lập cơ chế điều hành tập trung được xác định là yếu tố then chốt.
Cơ chế này được tổ chức theo ba trục rõ ràng: chỉ huy, kiểm soát và xử lý tình huống. Mọi thông tin phát hiện từ các tổ tuần tra cơ động được báo cáo trực tiếp về trạm; từ đây, mệnh lệnh được truyền đạt thống nhất đến từng tổ, từng vị trí phụ trách. Toàn bộ 36 cán bộ, nhân viên được phân công bám địa bàn, trực 24/24 giờ trong mùa khô, bảo đảm phản ứng nhanh khi có tình huống phát sinh.
Các tổ quản lý bảo vệ rừng tại Mậu Long, Quế Sơn, Thăng Bình duy trì tuần tra liên tục, tập trung kiểm soát người ra vào rừng, nhất là tại các tuyến dẫn vào khe suối. Những điểm có nguy cơ cao được khoanh vùng, theo dõi chặt, không để phát sinh tình huống bị động.
Cuối tháng 3-2026, khoảng 11 giờ trưa, tại khu vực khe Dều Ong thuộc tiểu khu 466, 467, tổ tuần tra phát hiện một nhóm 6 người mang theo bếp than, nhóm lửa nấu ăn ngay sát bìa rừng. Thời điểm này, thảm thực bì khô, gió mạnh, nguy cơ cháy lan rất cao. Lực lượng đã yêu cầu dập tắt hoàn toàn nguồn lửa, thu dọn vật dụng, đồng thời nhắc nhở, yêu cầu nhóm rời khỏi khu vực rừng. Tình huống được xử lý ngay từ đầu, không để phát sinh sự cố.
Theo ông Nguyễn Văn Tường, việc phát hiện sớm và xử lý tại chỗ là nguyên tắc xuyên suốt. “Chúng tôi không chờ xảy ra cháy mới xử lý, mà kiểm soát ngay từ hành vi có nguy cơ. Khi mệnh lệnh được thông suốt, lực lượng có mặt kịp thời, nguy cơ sẽ được chặn từ đầu”, ông nói.
Cùng với tuần tra, kiểm soát, trạm chủ động chuẩn bị đầy đủ lực lượng, phương tiện theo phương châm “4 tại chỗ”. Máy thổi gió, bình chữa cháy đeo vai, dụng cụ dập lửa thủ công luôn sẵn sàng. Đồng thời, đơn vị phối hợp với kiểm lâm địa bàn và chính quyền các xã tổ chức tuần tra liên ngành, ký cam kết phòng cháy, chữa cháy rừng với các hộ dân ven rừng, siết chặt trách nhiệm từ cơ sở.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy khó khăn lớn nhất không chỉ nằm ở địa bàn rộng mà ở ý thức một bộ phận người dân. Các điểm tắm suối không cố định, phát sinh theo thời điểm, trong khi việc sử dụng lửa trong rừng vẫn còn diễn ra tùy tiện. Bên cạnh nguy cơ cháy, tình trạng xả rác sau các cuộc vui cũng làm gia tăng vật liệu cháy, tác động trực tiếp đến hệ sinh thái rừng phòng hộ.
Lực lượng bảo vệ rừng xác định, cùng với kiểm soát chặt đầu vào rừng và khoanh vùng điểm nóng, việc xử lý vi phạm phải đi đôi với ý thức cộng đồng. Không sử dụng lửa trong rừng, không để lại rác thải là những nguyên tắc tối thiểu cần được tuân thủ.
Giữ rừng trong mùa khô không bắt đầu từ những biện pháp lớn, mà từ việc kiểm soát từng hành vi nhỏ. Khi mỗi người dân nâng cao ý thức, khi lực lượng chức năng chủ động điều hành, phát hiện sớm và xử lý kịp thời, nguy cơ cháy rừng sẽ được ngăn chặn từ xa, giữ vững màu xanh rừng phòng hộ trên địa bàn.