Bắt đầu từ từng hộ dân
Cuối buổi chiều ở thôn Trung An, khi nhiều gia đình đã chuẩn bị bữa cơm tối, các thành viên của 13 tổ công tác vẫn tiếp tục gõ cửa từng nhà. Mang theo điện thoại thông minh, máy tính bảng và danh sách những trường hợp cần hỗ trợ, họ tranh thủ từng khoảng thời gian người dân có mặt tại nhà để hướng dẫn kích hoạt, sử dụng tài khoản VNeID.
Có trường hợp chỉ mất vài phút để hoàn thành các thao tác. Cũng có người phải được hướng dẫn nhiều lần vì đã thay đổi số điện thoại, quên mật khẩu hoặc chỉ quen dùng điện thoại để nghe, gọi. Với một địa bàn miền núi, việc phổ cập kỹ năng số vì thế không thể chỉ thực hiện qua những lớp tập trung, mà phải bắt đầu từ từng hộ dân.
Bà Trịnh Thị Hoa, ở thôn Trung An, sống một mình trong khi các con đi làm ăn xa. Tuổi cao, sức khỏe yếu, bà hầu như không sử dụng điện thoại thông minh ngoài những chức năng cơ bản. Mỗi lần đi khám bệnh hoặc thực hiện thủ tục hành chính, bà đều phải nhờ người khác hỗ trợ.
Sau khi được lực lượng công an và đoàn viên thanh niên đến tận nhà hướng dẫn, bà đã biết sử dụng thông tin bảo hiểm y tế trên ứng dụng VNeID khi đi khám bệnh.
Người dân thôn Trung An được hướng dẫn người dân sử dụng VNeID và các tiện ích số trong Chiến dịch “Mùa hè số cùng VNeID”.
“Lúc đầu tôi nghĩ rất khó. Được hướng dẫn từng bước thì làm được. Sau này có việc, mình cũng chủ động hơn”, bà Hoa nói.
Theo bà Trần Thị Hương Thảo, Trưởng thôn Trung An, nhiều người dân đã thay đổi số điện thoại, đi làm xa hoặc chưa quen sử dụng điện thoại thông minh. Vì vậy, các tổ công tác phải rà soát từng trường hợp, chủ động bố trí thời gian đến tận nhà thay vì chờ người dân đến điểm hỗ trợ.
Mỗi tổ công tác đều có công an, đoàn viên thanh niên, hội viên phụ nữ và cán bộ thôn cùng tham gia. Người phụ trách nghiệp vụ định danh điện tử, người hướng dẫn thao tác trên điện thoại, người tuyên truyền và giải đáp những vướng mắc phát sinh. Sự phối hợp ấy giúp việc hỗ trợ được thực hiện ngay tại từng hộ gia đình, phù hợp với từng nhóm người dân.
Sau bảy ngày triển khai Chiến dịch “Mùa hè số cùng VNeID”, toàn xã kích hoạt 1.946/2.323 tài khoản định danh điện tử, đạt hơn 83% kế hoạch; ba thôn Trung An, Phước Bình và Trung Hạ hoàn thành chỉ tiêu trước thời hạn.
Theo Thiếu tá Lê Xuân Đài, Phó Trưởng Công an xã Nông Sơn, số tài khoản được kích hoạt mới chỉ là kết quả bước đầu. Mục tiêu lâu dài là giúp người dân biết sử dụng VNeID trong khám, chữa bệnh, thực hiện dịch vụ công và tích hợp các loại giấy tờ cá nhân.
“Khi người dân sử dụng thành thạo, chuyển đổi số mới thực sự phát huy hiệu quả”, Thiếu tá Lê Xuân Đài nói.
Xây “hạt nhân số” từ mỗi gia đình
Nếu Chiến dịch “Mùa hè số” giúp người dân bước qua cánh cửa đầu tiên của chuyển đổi số, mô hình “Chi hội số - Gia đình số” của Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Nông Sơn hướng đến duy trì và lan tỏa kỹ năng ấy trong từng gia đình.
Tại thôn Lộc Trung, các buổi sinh hoạt không còn dừng ở việc phổ biến kiến thức. Hội viên trực tiếp thực hành sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, khai thác các tiện ích trên VNeID; đồng thời được hướng dẫn nhận diện thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Sau mỗi buổi thực hành, người đã biết sử dụng tiếp tục hướng dẫn chồng, con, cha mẹ ngay tại nhà. Người thành thạo hỗ trợ người còn lúng túng; cán bộ hội trực tiếp hướng dẫn từng thao tác trên điện thoại của hội viên. Từ đó, mỗi người dần trở thành một “hạt nhân số” trong chính gia đình mình.
Xã Nông Sơn thành lập 13 tổ công tác hỗ trợ trực tiếp người dân sử dụng các tiện ích số trong đời sống hằng ngày
Nhiều hội viên ban đầu còn e ngại các thao tác trên điện thoại, nhưng sau một thời gian thực hành đã có thể tự thanh toán hóa đơn điện, tra cứu thông tin bảo hiểm y tế hoặc hỗ trợ người thân thực hiện dịch vụ công trực tuyến. Việc học diễn ra ngay trên thiết bị sử dụng hằng ngày, gắn với những nhu cầu cụ thể của mỗi gia đình.
Theo chị Trương Thụy Cẩm Giang, Chủ nhiệm mô hình “Chi hội số - Gia đình số”, mục tiêu không dừng ở việc ra mắt mô hình, mà giúp mỗi gia đình có ít nhất một thành viên đủ khả năng hỗ trợ người thân tiếp cận và sử dụng dịch vụ số.
“Khi một người biết sử dụng, những người còn lại trong gia đình cũng sẽ mạnh dạn hơn. Đó là cách kỹ năng số được lan tỏa tự nhiên và bền vững”, chị Giang chia sẻ.
Từ một hội viên, kỹ năng số được chia sẻ cho chồng, con, cha mẹ; từ một gia đình tiếp tục lan sang những hộ xung quanh. Nhờ vậy, việc phổ cập kỹ năng không dừng lại sau một lớp tập huấn hay một đợt ra quân.
Theo UBND xã Nông Sơn, 100% tổ công nghệ số cộng đồng trên địa bàn đã được tập huấn; tỷ lệ hồ sơ thủ tục hành chính phát sinh được thực hiện trực tuyến đạt 100%; hơn 90% hộ dân sử dụng Internet.
Dù vậy, địa bàn rộng, dân cư phân tán, hạ tầng viễn thông tại một số khu vực chưa đồng đều; nhiều người cao tuổi còn e ngại công nghệ, trong khi một bộ phận lao động thường xuyên đi làm xa. Vì thế, các tổ công tác vẫn tiếp tục xuống cơ sở, hỗ trợ người dân khi phát sinh vướng mắc trong quá trình sử dụng VNeID, dịch vụ công trực tuyến và các nền tảng số khác.
Chiếc điện thoại trước đây chủ yếu dùng để nghe, gọi nay đã giúp bà Hoa tự mở thông tin bảo hiểm y tế trên VNeID khi đi khám bệnh. Với Nông Sơn, chuyển đổi số bắt đầu từ những thay đổi nhỏ như vậy, ngay trong mỗi gia đình.